B\u00f6brek ta\u015f\u0131 ate\u015f yapar m\u0131 sorusunun k\u0131sa yan\u0131t\u0131 \u015fudur: Ta\u015f tek ba\u015f\u0131na her zaman ate\u015fe neden olmaz; ancak idrar ak\u0131m\u0131n\u0131 engelleyip enfeksiyona zemin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131nda ate\u015f, titreme ve ciddi genel durum bozuklu\u011fu g\u00f6r\u00fclebilir. Bu tablo s\u0131radan bir ta\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 gibi bekletilmemelidir. \u00d6zellikle \u015fiddetli yan a\u011fr\u0131s\u0131na ate\u015f e\u015flik ediyorsa, b\u00f6brekte enfekte idrar\u0131n birikmesi s\u00f6z konusu olabilir ve acil \u00fcrolojik de\u011ferlendirme gerekir.<\/p>\n
B\u00f6brek ta\u015f\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131nda a\u011fr\u0131 s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, fakat ate\u015fin anlam\u0131 farkl\u0131d\u0131r. A\u011fr\u0131, ta\u015f\u0131n b\u00f6brek veya \u00fcreter i\u00e7indeki hareketiyle ortaya \u00e7\u0131kabilir. Ate\u015f ise \u00e7o\u011fu durumda v\u00fccudun enfeksiyona verdi\u011fi yan\u0131tt\u0131r. Ta\u015fla beraber geli\u015fen idrar yolu enfeksiyonu, uygun zamanda tedavi edilmedi\u011finde kana yay\u0131lan enfeksiyona kadar ilerleyebilir.<\/p>\n
B\u00f6brekten mesaneye idrar ta\u015f\u0131yan \u00fcreter kanal\u0131 olduk\u00e7a dard\u0131r. Ta\u015f bu kanalda tak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda<\/a> idrar\u0131n b\u00f6brekten a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru ge\u00e7i\u015fi zorla\u015fabilir veya tamamen durabilir. \u0130drar ak\u0131m\u0131n\u0131n yava\u015flamas\u0131, bakterilerin \u00e7o\u011falmas\u0131 i\u00e7in uygun bir ortam olu\u015fturur. E\u011fer enfeksiyon da e\u015flik ediyorsa b\u00f6brek i\u00e7inde bas\u0131n\u00e7 artar ve enfekte idrar birikebilir.<\/p>\n Bu durumda ate\u015f genellikle 38\u00b0C ve \u00fczerine \u00e7\u0131kar. \u00dc\u015f\u00fcme, titreme, halsizlik, bulant\u0131, kusma ve \u00e7arp\u0131nt\u0131 e\u015flik edebilir. Baz\u0131 ki\u015filerde idrar yaparken yanma, s\u0131k idrara \u00e7\u0131kma veya k\u00f6t\u00fc kokulu idrar da g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bununla birlikte bu \u015fikayetlerin olmamas\u0131 enfeksiyonu d\u0131\u015flamaz. \u00d6zellikle t\u0131kay\u0131c\u0131 ta\u015f varl\u0131\u011f\u0131nda, yaln\u0131zca yan a\u011fr\u0131s\u0131 ve ate\u015f bile hekime ba\u015fvurmak i\u00e7in yeterli nedendir.<\/p>\n Ate\u015fin \u015fiddeti ta\u015f\u0131n boyutuyla her zaman paralel de\u011fildir. K\u00fc\u00e7\u00fck bir ta\u015f ciddi t\u0131kan\u0131kl\u0131k ve enfeksiyon olu\u015fturabilir; daha b\u00fcy\u00fck bir ta\u015f ise b\u00f6brek i\u00e7inde hareketsiz durdu\u011fu d\u00f6nemde hi\u00e7bir belirti vermeyebilir. Bu nedenle karar, ta\u015f\u0131n yaln\u0131zca milimetre cinsinden boyutuna g\u00f6re de\u011fil; bulundu\u011fu yere, b\u00f6brekte geni\u015fleme yap\u0131p yapmad\u0131\u011f\u0131na, enfeksiyon bulgular\u0131na ve hastan\u0131n genel durumuna g\u00f6re verilir.<\/p>\n Ta\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 zaman zaman dayan\u0131lmaz d\u00fczeyde olabilir, ancak ate\u015f e\u015flik etti\u011finde yakla\u015f\u0131m de\u011fi\u015fir. A\u015fa\u011f\u0131daki bulgular varsa ayn\u0131 g\u00fcn acil de\u011ferlendirme gerekir:<\/p>\n Bu belirtilerde evde a\u011fr\u0131 kesici kullanarak ate\u015fin d\u00fc\u015fmesini beklemek g\u00fcvenli olmayabilir. A\u011fr\u0131 kesiciler \u015fikayeti ge\u00e7ici olarak maskeleyebilir, antibiyotiklerin rastgele kullan\u0131m\u0131 ise hem tan\u0131y\u0131 zorla\u015ft\u0131rabilir hem de uygun tedaviyi geciktirebilir. Hekim de\u011ferlendirmesi \u00f6ncesinde m\u00fcmk\u00fcnse ate\u015f de\u011ferleri, kullan\u0131lan ila\u00e7lar ve daha \u00f6nce d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclen ta\u015flara ili\u015fkin bilgiler not edilmelidir.<\/p>\n \u0130drar yolu t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile enfeksiyonun bir arada olmas\u0131 \u00fcrolojide acil kabul edilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc enfeksiyon kapal\u0131 ve bas\u0131nc\u0131 y\u00fckselmi\u015f bir sistem i\u00e7inde kalabilir. Bu ortamda sadece a\u011f\u0131zdan antibiyotik vermek her zaman yeterli olmaz. \u00d6ncelik, enfekte idrar\u0131n b\u00f6brekten g\u00fcvenli bi\u00e7imde bo\u015falt\u0131lmas\u0131 ve hastan\u0131n genel durumunun stabil hale getirilmesidir.<\/p>\n Hastan\u0131n klinik durumuna g\u00f6re \u00fcreter i\u00e7ine stent tak\u0131lmas\u0131 veya ciltten b\u00f6bre\u011fe ince bir t\u00fcp yerle\u015ftirilmesiyle idrar\u0131n d\u0131\u015far\u0131 al\u0131nmas\u0131 planlanabilir. Bu i\u015flemler ta\u015f\u0131n kesin tedavisinden farkl\u0131d\u0131r. Ama\u00e7, \u00f6ncelikle enfeksiyon ve t\u0131kan\u0131kl\u0131k riskini ortadan kald\u0131rmakt\u0131r. Enfeksiyon kontrol alt\u0131na al\u0131nd\u0131ktan sonra ta\u015f\u0131n yeri, boyutu ve sertli\u011fine g\u00f6re lazerli kapal\u0131 cerrahi gibi kal\u0131c\u0131 tedavi se\u00e7enekleri de\u011ferlendirilir.<\/p>\n Hay\u0131r. B\u00f6brek ta\u015f\u0131 olan bir\u00e7ok ki\u015fide ate\u015f g\u00f6r\u00fclmez. Ta\u015f \u00fcreterde ilerlerken dalgalar halinde gelen \u015fiddetli yan a\u011fr\u0131s\u0131, kas\u0131\u011fa veya testise yay\u0131lan a\u011fr\u0131, bulant\u0131 ve idrarda kanama yapabilir. Bu tablo “renal kolik” olarak tan\u0131mlan\u0131r ve enfeksiyon olmadan da geli\u015febilir.<\/p>\n Bununla birlikte ate\u015f yok diye ta\u015f\u0131n tamamen zarars\u0131z oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemelidir. Uzun s\u00fcre devam eden t\u0131kan\u0131kl\u0131k b\u00f6brek fonksiyonunu olumsuz etkileyebilir. A\u011fr\u0131 kontrol alt\u0131na al\u0131nam\u0131yorsa, idrar \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 azald\u0131ysa veya g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemede b\u00f6brekte belirgin geni\u015fleme saptand\u0131ysa zaman\u0131nda m\u00fcdahale gerekebilir. Ta\u015f\u0131n kendili\u011finden d\u00fc\u015fme ihtimali; ta\u015f\u0131n \u00e7ap\u0131na, \u00fcreterdeki seviyesine ve ki\u015finin anatomik \u00f6zelliklerine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n Ate\u015fli ta\u015f \u015f\u00fcphesinde muayene ile birlikte idrar tahlili ve idrar k\u00fclt\u00fcr\u00fc istenir. \u0130drarda akyuvar, bakteri veya kan g\u00f6r\u00fclmesi enfeksiyon ve ta\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan yol g\u00f6sterici olabilir. Kan tahlilleriyle enfeksiyon g\u00f6stergeleri ve b\u00f6brek fonksiyonlar\u0131 de\u011ferlendirilir. \u00d6zellikle y\u00fcksek ate\u015f ve titreme durumunda kan k\u00fclt\u00fcr\u00fc de gerekebilir.<\/p>\n G\u00f6r\u00fcnt\u00fclemede ultrasonografi b\u00f6brekte geni\u015fleme olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 h\u0131zl\u0131ca g\u00f6sterebilir. Ancak ta\u015f\u0131n yeri, boyutu ve t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n derecesi i\u00e7in \u00e7o\u011fu hastada kontrasts\u0131z bilgisayarl\u0131 tomografi daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi sa\u011flar. Her hastaya ayn\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme y\u00f6ntemi uygulanmaz. Gebelik, b\u00f6brek fonksiyonlar\u0131, ya\u015f ve klinik aciliyet gibi fakt\u00f6rler y\u00f6ntemi belirler.<\/p>\n Tedavi, hastan\u0131n genel durumuna g\u00f6re hastanede takip gerektirebilir. Damar yoluyla s\u0131v\u0131 tedavisi, a\u011fr\u0131 ve bulant\u0131 kontrol\u00fc, k\u00fclt\u00fcr \u00f6rnekleri al\u0131nd\u0131ktan sonra uygun antibiyotik ba\u015flanmas\u0131 temel yakla\u015f\u0131mlardand\u0131r. T\u0131kan\u0131kl\u0131k saptanm\u0131\u015fsa, b\u00f6bre\u011fin bo\u015falt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gecikmeden giri\u015fim planlanabilir.<\/p>\n Buradaki kritik nokta, enfeksiyon devam ederken ta\u015f k\u0131rma veya lazerle ta\u015f \u00e7\u0131karma i\u015fleminin her zaman ilk ad\u0131m olmamas\u0131d\u0131r. \u00d6nce enfeksiyon g\u00fcvenle kontrol edilir. Ard\u0131ndan ta\u015f\u0131n \u00f6zelliklerine g\u00f6re \u00fcreteroskopi ve lazerle ta\u015f tedavisi, b\u00f6brek i\u00e7i ta\u015flarda RIRS<\/a> veya daha b\u00fcy\u00fck ta\u015flarda perk\u00fctan nefrolitotomi gibi se\u00e7enekler g\u00fcndeme gelir. Kapal\u0131 y\u00f6ntemler, uygun hastalarda daha k\u00fc\u00e7\u00fck kesiler, daha h\u0131zl\u0131 toparlanma ve g\u00fcnl\u00fck ya\u015fama erken d\u00f6n\u00fc\u015f avantaj\u0131 sa\u011flayabilir; ancak en do\u011fru y\u00f6ntem ta\u015f y\u00fck\u00fcne ve hastaya g\u00f6re belirlenir.<\/p>\n Do\u00e7. Dr. Uygar Mi\u00e7oo\u011fullar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan de\u011ferlendirmede de tedavi plan\u0131, yaln\u0131zca g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme sonucuna de\u011fil, enfeksiyon riski, b\u00f6brek fonksiyonu, \u00f6nceki ta\u015f \u00f6yk\u00fcs\u00fc ve ki\u015finin ya\u015fam ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re ki\u015fiye \u00f6zel olu\u015fturulur.<\/p>\n Ate\u015fin d\u00fc\u015fmesi enfeksiyonun tamamen ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmeyebilir. Antibiyotik tedavisi, k\u00fclt\u00fcr sonucu ve kan tahlilleri hekim taraf\u0131ndan birlikte de\u011ferlendirilmelidir. \u00d6zellikle stent veya nefrostomi ile ge\u00e7ici drenaj yap\u0131ld\u0131ysa, bu ara\u00e7lar\u0131n ne zaman \u00e7\u0131kar\u0131laca\u011f\u0131 ve ta\u015f\u0131n kesin tedavisinin ne zaman uygulanaca\u011f\u0131 \u00f6nceden planlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\nAte\u015fle birlikte g\u00f6r\u00fclen ta\u015f belirtilerinde acil uyar\u0131lar<\/h2>\n
\n
Enfekte t\u0131kay\u0131c\u0131 ta\u015f neden acildir?<\/h3>\n
Her ta\u015f a\u011fr\u0131s\u0131nda enfeksiyon olur mu?<\/h2>\n
Tan\u0131da hangi incelemeler yap\u0131l\u0131r?<\/h2>\n
Ate\u015fli b\u00f6brek ta\u015f\u0131 nas\u0131l tedavi edilir?<\/h2>\n
Ate\u015f d\u00fc\u015ft\u00fckten sonra ta\u015f tedavisi ertelenir mi?<\/h2>\n